De meeste klachten over AI ("het levert niks bruikbaars op") zijn eigenlijk klachten over de opdracht. Vraag je om "een stukje over onze dienst", dan krijg je precies dat: een stukje, over een dienst, gemiddeld. Een prompt is geen zoekopdracht maar een werkinstructie — en net als bij een nieuwe medewerker bepaalt de kwaliteit van je briefing de kwaliteit van het resultaat.
De zes bouwstenen van een werkbare prompt
1. Rol
Vertel het model vanuit welke positie het moet werken. Dat stuurt toon, woordkeuze en diepgang in één keer.
Je bent een servicemedewerker van een installatiebedrijf dat particulieren en kleine bedrijven in Zuid-Limburg bedient.
2. Taak
Eén werkwoord, één resultaat. Combineer niet drie opdrachten in één prompt — splits ze.
Schrijf een antwoord op onderstaande klacht over een te late monteur.
3. Context
Hier zit het verschil tussen een generiek en een bruikbaar antwoord. Geef wat het model onmogelijk kan weten: jouw werkwijze, jouw afspraken, de geschiedenis van deze klant.
Onze afspraak is een tijdvak van twee uur. Deze monteur was 50 minuten te laat door een uitgelopen storing. De klant is al vier jaar klant en heeft nooit eerder geklaagd. Wij bieden in dit soort gevallen geen geld terug, maar wel voorrang bij de volgende afspraak.
4. Formaat
Zeg precies wat je terug wil. Lengte, structuur, opmaak.
Maximaal 150 woorden. Geen opsommingen. Eindig met een concreet voorstel.
5. Grenzen
Wat mag het beslist niet doen? Dit voorkomt het meeste herstelwerk.
Beloof geen financiële compensatie. Noem geen bedragen. Geef de monteur niet persoonlijk de schuld. Verzin geen details over de storing.
6. Voorbeeld
Eén voorbeeld van goed werk doet meer dan drie alinea's uitleg. Plak een eerdere reactie die je goed vond.
Hieronder een eerdere reactie die precies de juiste toon had: [...]
Een sjabloon dat je kunt hergebruiken
ROL: Je bent [functie] bij [type bedrijf] in [regio/markt].
TAAK: [Eén werkwoord + één resultaat].
CONTEXT: [Werkwijze, afspraken, situatie, wat de klant al weet].
FORMAAT: [Lengte, structuur, toon].
GRENZEN: [Wat beslist niet. Wat niet verzinnen].
VOORBEELD: [Een eerder resultaat dat goed was].Zet de versies die goed werken in een gedeeld document. Een klein bedrijf heeft meestal niet meer dan tien tot vijftien terugkerende taken; met evenveel uitgewerkte prompts dek je het grootste deel van je AI-gebruik.
Van vaag naar bruikbaar: een voorbeeld
Vage versie
Schrijf een tekst voor onze website over onderhoud.
Resultaat: zes alinea's over het belang van onderhoud in het algemeen. Niet onwaar, niet bruikbaar, past bij elk bedrijf ter wereld.
Uitgewerkte versie
Je bent tekstschrijver voor een hoveniersbedrijf met vijf medewerkers dat werkt in Zuid-Limburg.
Schrijf de introductietekst voor onze pagina over onderhoudscontracten.
Context: we doen onderhoud voor particulieren met een tuin vanaf 200 m². Een contract is per jaar, we komen acht keer, en we nemen het afval mee. Klanten kiezen ons vooral omdat ze altijd dezelfde vaste hovenier krijgen. Onze prijzen beginnen bij 95 euro per bezoek.
Formaat: 120 tot 150 woorden, twee alinea's, je-vorm, geen uitroeptekens.
Grenzen: noem geen exacte prijzen behalve het startbedrag. Beloof geen vaste dagen. Gebruik niet de woorden "passie", "ontzorgen" of "uniek".
Voorbeeld van onze toon: "We komen langs, kijken wat er nodig is en maken een plan dat bij je tuin past. Geen verrassingen achteraf."
Deze versie is langer om te schrijven, maar je schrijft hem één keer en gebruikt hem daarna voor elke dienstpagina met alleen de context aangepast.
Vijf technieken die in de praktijk verschil maken
Laat eerst denken, dan antwoorden. Voeg toe: "Zet eerst in steekwoorden welke punten aan bod moeten komen. Schrijf daarna de tekst." Bij taken met meerdere stappen of een berekening scheelt dat merkbaar in de kwaliteit.
Vraag om varianten, niet om hét antwoord. "Geef drie versies: één zakelijk, één warm, één kort." Kiezen uit drie is sneller dan één versie bijschaven.
Laat het model je prompt beoordelen. "Welke informatie mis je om dit goed te kunnen doen?" Verrassend effectief: je ziet direct welke context je vergeten bent.
Werk met jouw eigen tekst als anker. Plak je bestaande voorwaarden, prijslijst of eerdere mail erbij. Een model dat kan lezen, hoeft niet te gokken — en gokken is waar hallucinaties ontstaan.
Herstel in plaats van opnieuw. Zeg niet "nee, anders", maar benoem wat precies moet veranderen: "De tweede alinea is te formeel. Herschrijf alleen die, korter en directer."
Wat je niet in een prompt zet
Twee categorieën horen er niet in:
- Persoonsgegevens die er niet hoeven te staan. Anonimiseer waar het kan: "een klant" in plaats van naam en adres. In consumentenversies van AI-tools kan je invoer gebruikt worden om modellen te verbeteren. Wat daarbij wel en niet mag, staat in mag je klantgegevens in ChatGPT zetten en bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
- Vragen naar je eigen feiten. Vraag een model nooit wat jouw levertijd of garantietermijn is. Die informatie geef je mee; je vraagt er niet naar.
Wanneer houdt prompten op en begint bouwen?
Prompts zijn prima voor werk dat je zelf doet en zelf nakijkt. Zodra een taak dagelijks terugkomt, meerdere systemen raakt of door verschillende mensen op dezelfde manier gedaan moet worden, loop je tegen grenzen aan: iedereen heeft zijn eigen versie, niemand weet welke de goede is, en de bedrijfscontext moet elke keer opnieuw worden ingeplakt.
Dat is het moment om de prompt vast te leggen in een tool of koppeling, zodat de context automatisch meekomt. Dan gaat het over een chatbot met je eigen bedrijfsdata of een AI-agent. Wil je weten welke taak zich daar het eerst voor leent, kijk dan bij waar begin je met AI.
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen over prompts schrijven
Hoe lang moet een goede prompt zijn?
Lang genoeg om de zes bouwstenen te bevatten, en niet langer. Voor eenvoudig werk is drie regels genoeg; voor een klantbrief waarin toon en grenzen tellen, is een halve A4 normaal. Lengte op zich helpt niet — een prompt van tien regels met echte context verslaat er een van dertig regels met beleefdheden.
Werkt dezelfde prompt in ChatGPT, Claude en Gemini?
De bouwstenen werken overal hetzelfde: rol, taak, context, formaat, grenzen, voorbeeld. De toon van de output verschilt wel per model, dus je hoeft je formaat-instructie soms iets aan te passen. Een prompt helemaal herschrijven per model is zelden nodig.
Heeft het zin om "je bent een expert" toe te voegen?
Een specifieke rol helpt, een loftuiting niet. "Je bent een servicemedewerker van een installatiebedrijf" stuurt de toon en het vakjargon. "Je bent de beste tekstschrijver ter wereld" verandert vrijwel niets, omdat het geen informatie toevoegt waar het model iets mee kan.
Moet ik in het Nederlands of Engels prompten?
Voor werk dat Nederlands moet opleveren: in het Nederlands. De grote modellen beheersen Nederlands goed, en je blijft dichter bij de toon die je wil. Werk je met vakjargon dat vooral Engelstalig bestaat, dan is het normaal om die termen Engels te laten staan binnen een Nederlandse prompt.
Hoe zorg ik dat mijn team dezelfde prompts gebruikt?
Leg ze op één plek vast — een gedeeld document of de promptbibliotheek van je AI-tool — met per prompt een korte notitie waarvoor hij bedoeld is. Spreek af dat verbeteringen daar landen en niet in iemands eigen kladbestand. Zodra een prompt echt belangrijk wordt voor je proces, hoort hij in een tool thuis in plaats van in een document.
